Tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao dân trí là một hệ thống quan điểm toàn diện, sâu sắc, coi “diệt giặc dốt” là một trong những nhiệm vụ cấp bách, quan trọng không kém “diệt giặc ngoại xâm” và “diệt giặc đói”. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thức rõ rằng, một dân tộc muốn độc lập, tự cường, muốn xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội thì trước hết phải có trình độ dân trí cao. Người nhấn mạnh, nâng cao dân trí không chỉ là cung cấp kiến thức mà còn là bồi dưỡng đạo đức cách mạng, phát triển năng lực tư duy, thực hành, làm cho mỗi người dân trở thành công dân có ích cho xã hội. Bài viết này sẽ đi sâu phân tích 8 phương pháp cốt lõi trong hệ thống tư tưởng của Người về nâng cao dân trí, làm rõ tầm quan trọng và cách thức vận dụng trong thực tiễn Việt Nam. Mặc dù có thể khái quát thành nhiều phương pháp cụ thể, bài viết sẽ tập trung vào bốn trụ cột chính, bao hàm những nội dung cốt lõi nhất: Phổ cập giáo dục, Học tập suốt đời, Phát triển kỹ năng, và Xóa mù chữ cùng mù thông tin.
Phổ cập giáo dục
Phổ cập giáo dục là một trong những phương pháp nền tảng trong tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm nâng cao dân trí, coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, đảm bảo mọi người dân đều được học hành để góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây là bước đi chiến lược để “diệt giặc dốt”, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của quốc gia, thể hiện rõ tầm nhìn xa trông rộng và sự quan tâm sâu sắc của Người đến tương lai dân tộc.
Quan điểm của Bác về phổ cập giáo dục
Quan điểm của Bác về phổ cập giáo dục nhấn mạnh rằng dân có học thì nước mới mạnh, giáo dục phải được coi là quốc sách hàng đầu và cần được phổ cập đến mọi tầng lớp nhân dân, không phân biệt giới tính, lứa tuổi, dân tộc hay địa vị xã hội. Người coi dốt nát là một trong những kẻ thù lớn của cách mạng, cản trở sự phát triển của đất nước và hạnh phúc của nhân dân. Ngay sau Cách mạng Tháng Tám thành công, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời (3/9/1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị mở một chiến dịch chống nạn mù chữ, bởi “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Người luôn tâm niệm, muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa, mà muốn có con người xã hội chủ nghĩa thì phải đẩy mạnh giáo dục. Quan điểm “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” đã thể hiện sâu sắc tầm nhìn chiến lược và vai trò quyết định của giáo dục đối với vận mệnh dân tộc. Giáo dục phải phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân, gắn liền với thực tiễn sản xuất và đời sống.
Phương pháp thực hiện phổ cập
Phương pháp thực hiện phổ cập giáo dục theo tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm việc xây dựng một hệ thống trường lớp rộng khắp từ thành thị đến nông thôn, miền núi; đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên đủ tâm, đủ tài; và đẩy mạnh công tác vận động, khuyến khích toàn dân tham gia học tập. Nhận thức rõ những khó khăn ban đầu của đất nước, Bác kêu gọi sự chung tay của toàn xã hội. Hệ thống trường lớp được xây dựng theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, tận dụng mọi cơ sở vật chất sẵn có. Việc đào tạo giáo viên được đặc biệt chú trọng, Người coi “Người thầy giáo tốt – thầy giáo xứng đáng là thầy giáo – là người vẻ vang nhất…, những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh”. Phong trào Bình dân học vụ ra đời là một minh chứng hùng hồn cho phương pháp vận động quần chúng tham gia học tập, với khẩu hiệu “Đi học là yêu nước”, “Người biết chữ dạy người chưa biết chữ”, tạo nên một không khí học tập sôi nổi trên cả nước. Các lớp học linh hoạt về thời gian, địa điểm, phù hợp với điều kiện của từng đối tượng, từ trẻ em đến người lớn tuổi.
Thành tựu và bài học phổ cập giáo dục
Thành tựu nổi bật của phổ cập giáo dục theo tư tưởng Hồ Chí Minh là việc xóa bỏ căn bản nạn mù chữ trong thời gian ngắn, từng bước phổ cập các cấp học (tiểu học, trung học cơ sở) và không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục, rút ra bài học về sức mạnh của ý Đảng lòng Dân và vai trò quyết định của giáo dục đối với vận mệnh dân tộc. Chỉ sau một năm phát động phong trào Bình dân học vụ, hơn 2,5 triệu người đã thoát nạn mù chữ. Đến cuối năm 1958, miền Bắc cơ bản hoàn thành xóa mù chữ cho người dân trong độ tuổi 12-50. Tiếp đó, Việt Nam đã lần lượt hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học và phổ cập giáo dục trung học cơ sở trên phạm vi cả nước. Bài học kinh nghiệm sâu sắc rút ra là phải có sự lãnh đạo sát sao của Đảng, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, và phải có những phương pháp phù hợp, sáng tạo, gắn giáo dục với thực tiễn. Đồng thời, luôn phải coi trọng việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cả về đức, trí, thể, mỹ.
Như vậy, phổ cập giáo dục đã đặt nền móng vững chắc cho việc nâng cao dân trí tại Việt Nam, nhưng hành trình khai sáng không dừng lại ở đó; Bác Hồ còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học tập không ngừng nghỉ trong suốt cuộc đời mỗi người. Hãy cùng tìm hiểu sâu hơn về tinh thần học tập suốt đời qua phần tiếp theo.
Học tập suốt đời
Học tập suốt đời là phương pháp quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao dân trí, nhấn mạnh việc học không giới hạn ở trường lớp hay độ tuổi mà là một quá trình liên tục, tự giác diễn ra mọi lúc, mọi nơi, gắn liền với thực tiễn cuộc sống và công việc. Tinh thần này được thể hiện qua chính tấm gương tự học của Bác và chủ trương xây dựng một xã hội học tập.
Tinh thần học tập không ngừng của Bác Hồ
Tinh thần học tập không ngừng của Bác Hồ là tấm gương sáng về tự học, Người luôn chủ động học hỏi mọi lúc, mọi nơi, từ sách vở, từ thực tiễn công tác, từ đồng chí và cả từ nhân dân, biến quá trình học tập thành nhu cầu tự thân để phục vụ cách mạng. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng đầy gian khổ, Người không ngừng học tập để nâng cao trình độ về mọi mặt. Bác tự học ngoại ngữ (thông thạo nhiều thứ tiếng), tự nghiên cứu lý luận Mác-Lênin, tự tìm hiểu văn hóa, lịch sử các dân tộc trên thế giới. Người học trong sách báo, học trong công việc, học hỏi kinh nghiệm từ các nhà hoạt động cách mạng quốc tế, học từ những người lao động bình thường. Câu nói nổi tiếng của Lênin được Bác thường xuyên nhắc nhở cán bộ, đảng viên và chính mình: “Học, học nữa, học mãi”. Đối với Bác, học tập không chỉ để có kiến thức mà quan trọng hơn là để làm việc, làm người, để phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Tấm gương tự học của Người là nguồn cảm hứng vô tận cho các thế hệ người Việt Nam noi theo.
Xây dựng xã hội học tập
Xây dựng xã hội học tập theo tư tưởng Hồ Chí Minh là tạo điều kiện và cơ hội học tập bình đẳng cho mọi người dân, phát triển hệ thống giáo dục mở, linh hoạt và khuyến khích các hình thức học tập trong cộng đồng, tại nơi làm việc. Bác mong muốn xây dựng một xã hội mà ở đó, ai cũng được học hành, ai cũng có ý thức tự học, tự vươn lên. Điều này đòi hỏi phải đa dạng hóa các loại hình giáo dục và đào tạo, không chỉ có hệ thống trường lớp chính quy mà còn phát triển mạnh mẽ giáo dục thường xuyên, giáo dục từ xa, các lớp học bổ túc văn hóa, các trung tâm học tập cộng đồng. Mục tiêu là tạo ra một môi trường học tập thuận lợi, nơi mọi người có thể tiếp cận tri thức và kỹ năng cần thiết bất kể tuổi tác, hoàn cảnh, địa vị xã hội. Việc xây dựng xã hội học tập là một quá trình lâu dài, cần sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, nhằm hiện thực hóa khát vọng học tập của nhân dân, góp phần nâng cao dân trí và chất lượng nguồn nhân lực.
Phương pháp tự học hiệu quả
Phương pháp tự học hiệu quả theo tinh thần Hồ Chí Minh bao gồm việc xây dựng kế hoạch học tập rõ ràng, kiên trì thực hiện, luôn gắn việc học với thực hành (“học đi đôi với hành”), và biết cách vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề thực tế. Để tự học thành công, trước hết cần xác định rõ mục tiêu học tập (học để làm gì?), nội dung cần học và xây dựng một kế hoạch cụ thể, khoa học. Sự kiên trì, bền bỉ là yếu tố then chốt, bởi tự học đòi hỏi ý thức tự giác rất cao. Quan trọng nhất là phải biết kết hợp học với hành: đọc sách phải suy ngẫm, ghi chép, thực hành; học lý thuyết phải gắn với thực tiễn công việc, tìm cách áp dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề cụ thể. Bác cũng nhấn mạnh việc học hỏi lẫn nhau, học từ bạn bè, đồng nghiệp, cấp dưới và từ nhân dân. Tự phê bình và phê bình trong học tập cũng là cách để nhận ra thiếu sót và tiến bộ.
Tinh thần học tập suốt đời giúp mỗi cá nhân không ngừng hoàn thiện bản thân, nhưng để thực sự làm chủ vận mệnh trong thời đại mới, việc trang bị các kỹ năng cần thiết cũng là yếu tố then chốt được Bác Hồ đặc biệt quan tâm. Tiếp theo, chúng ta sẽ khám phá các phương pháp phát triển kỹ năng theo tư tưởng của Người.
Phát triển kỹ năng
Phát triển kỹ năng là một phương pháp thiết yếu trong tư tưởng Hồ Chí Minh để nâng cao dân trí, không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức lý thuyết mà còn chú trọng rèn luyện các kỹ năng thực hành cần thiết, đặc biệt là kỹ năng tư duy, kỹ năng giao tiếp và khả năng thích ứng để giải quyết hiệu quả các vấn đề thực tiễn. Người hiểu rằng, dân trí cao không chỉ thể hiện ở trình độ học vấn mà còn ở năng lực hành động, khả năng làm việc hiệu quả.
Kỹ năng thiết yếu trong thời đại mới
Những kỹ năng thiết yếu trong thời đại mới mà tư tưởng Hồ Chí Minh đã định hướng bao gồm kỹ năng tư duy độc lập, sáng tạo; kỹ năng giao tiếp, thuyết phục, làm việc nhóm; và đặc biệt là kỹ năng thích ứng nhanh chóng với sự thay đổi của hoàn cảnh. Bác luôn khuyến khích cán bộ, đảng viên và nhân dân phải có óc suy nghĩ độc lập, không giáo điều, rập khuôn, phải biết phân tích tình hình cụ thể để đưa ra quyết sách đúng đắn. Kỹ năng giao tiếp, vận động quần chúng là yếu tố cực kỳ quan trọng trong công tác cách mạng, đòi hỏi sự khéo léo, chân thành, biết lắng nghe và thuyết phục. Trong bối cảnh cách mạng luôn biến đổi, khả năng thích ứng, linh hoạt, dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm là phẩm chất không thể thiếu. Mặc dù bối cảnh ngày nay đã khác, những kỹ năng cốt lõi này (nay thường gọi là kỹ năng mềm) vẫn giữ nguyên giá trị, là nền tảng để mỗi cá nhân thành công và đóng góp vào sự phát triển chung.
Phương pháp phát triển kỹ năng
Phương pháp phát triển kỹ năng theo Bác là thông qua học tập từ trải nghiệm thực tế, rèn luyện thường xuyên trong công việc và cuộc sống, và tích cực tham gia các hoạt động xã hội, đoàn thể để cọ xát và trưởng thành. Người luôn nhấn mạnh nguyên tắc “học đi đôi với hành”, “lý luận phải liên hệ với thực tiễn”. Không thể chỉ học lý thuyết suông trong sách vở mà phải lao vào thực tiễn, làm việc, va chạm để rèn giũa kỹ năng. Tham gia các phong trào cách mạng, các hoạt động sản xuất, công tác xã hội chính là môi trường tốt nhất để học hỏi và phát triển kỹ năng lãnh đạo, tổ chức, giao tiếp, giải quyết vấn đề. Các tổ chức đoàn thể như Thanh niên, Phụ nữ, Công đoàn… không chỉ là nơi tập hợp lực lượng mà còn là trường học thực tiễn để rèn luyện cán bộ và hội viên. Việc tự rèn luyện hàng ngày, trong từng công việc nhỏ cũng góp phần hình thành những kỹ năng cần thiết.
Kết hợp kiến thức và kỹ năng
Việc kết hợp kiến thức và kỹ năng đòi hỏi phải gắn chặt lý luận với thực tiễn, biết cách vận dụng những điều đã học vào công việc cụ thể và sử dụng tổng hợp cả kiến thức lẫn kỹ năng để phân tích, giải quyết các vấn đề phức tạp trong cuộc sống. Hồ Chí Minh phê phán lối học “sách vở”, “tầm chương trích cú”, xa rời thực tế. Kiến thức lý luận chỉ thực sự có giá trị khi được vận dụng để soi đường cho thực tiễn, để giải quyết những vấn đề do thực tiễn đặt ra. Ngược lại, thực tiễn công tác, rèn luyện kỹ năng cũng giúp kiểm nghiệm, bổ sung và làm sâu sắc thêm kiến thức lý luận. Sự kết hợp hài hòa giữa “biết” (kiến thức) và “làm” (kỹ năng) tạo nên năng lực thực sự của con người. Một người có dân trí cao theo tư tưởng Hồ Chí Minh là người vừa có hiểu biết sâu rộng, vừa có khả năng hành động hiệu quả, biết biến tri thức thành sức mạnh vật chất.
Việc trang bị kiến thức và kỹ năng là vô cùng quan trọng, nhưng để đảm bảo mọi người dân đều có thể tiếp cận và sử dụng hiệu quả các nguồn lực này, cần phải giải quyết tận gốc vấn nạn mù chữ và cả những thách thức mới như mù thông tin. Hãy cùng xem xét phương pháp thứ tư trong phần tiếp theo: Xóa mù chữ và mù thông tin.
Xóa mù chữ và mù thông tin
Xóa mù chữ và đối phó với mù thông tin là phương pháp cấp bách và chiến lược trong tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm nâng cao dân trí, đảm bảo người dân có khả năng đọc thông viết thạo để tiếp thu tri thức và năng lực phân biệt, đánh giá thông tin trong bối cảnh xã hội ngày càng phức tạp. Đây là hai mặt của cùng một vấn đề: trang bị cho người dân công cụ và năng lực để tiếp cận và xử lý thông tin một cách hiệu quả.
Đấu tranh với nạn mù chữ
Cuộc đấu tranh với nạn mù chữ theo tư tưởng Hồ Chí Minh được thực hiện thông qua các chiến dịch xóa mù chữ rộng khắp như “Bình dân học vụ”, các biện pháp khuyến học đa dạng và nỗ lực duy trì, củng cố kết quả để chống tái mù chữ. Ngay từ những ngày đầu thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Bác đã xác định “diệt giặc dốt” là nhiệm vụ khẩn cấp. Phong trào Bình dân học vụ với sự tham gia của đông đảo các tầng lớp nhân dân, sử dụng những phương pháp dạy và học sáng tạo, phù hợp (như học qua bài vè, câu đố, học buổi tối, học ở mọi nơi…) đã mang lại thành công vang dội, nhanh chóng đẩy lùi nạn mù chữ. Bên cạnh đó, các chính sách khuyến học, tôn vinh người dạy, người học, cùng với việc duy trì các lớp bổ túc văn hóa đã giúp củng cố thành quả, ngăn chặn tình trạng tái mù chữ, tạo nền tảng vững chắc cho việc nâng cao dân trí lâu dài.
Thách thức mù thông tin trong kỷ nguyên số
Thách thức mù thông tin trong kỷ nguyên số là tình trạng người dân dù biết chữ nhưng thiếu khả năng nhận diện tin giả, khó khăn trong việc tìm kiếm, chọn lọc và phân tích, đánh giá thông tin một cách chính xác và hiệu quả trên môi trường mạng. Nếu như trước đây, “mù chữ” là không biết đọc, biết viết, thì ngày nay, “mù thông tin” lại là sự bất lực trước biển thông tin khổng lồ, đặc biệt là trên không gian mạng với sự lan tràn của tin giả (fake news), tin sai lệch. Tư tưởng Hồ Chí Minh về việc phải luôn tìm hiểu sự thật, phân tích tình hình một cách khách quan, toàn diện, không tin vào những lời tuyên truyền xuyên tạc của kẻ địch vẫn còn nguyên giá trị. Để chống “mù thông tin”, cần trang bị cho người dân kỹ năng tư duy phản biện, kỹ năng kiểm chứng nguồn tin, nhận diện các thủ đoạn tung tin giả, và ý thức trách nhiệm khi tiếp nhận và chia sẻ thông tin.
Phát triển văn hóa đọc
Phát triển văn hóa đọc là một giải pháp quan trọng để chống mù chữ và mù thông tin, bao gồm việc xây dựng hệ thống thư viện, tủ sách cơ sở, phát động các phong trào đọc sách sâu rộng và khuyến khích việc chia sẻ tri thức trong cộng đồng. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh là một người ham đọc sách và luôn khuyến khích mọi người đọc sách để mở mang kiến thức, nâng cao hiểu biết. Đọc sách giúp củng cố năng lực ngôn ngữ (chống tái mù chữ), cung cấp thông tin, tri thức đáng tin cậy (chống mù thông tin), rèn luyện khả năng tư duy, phân tích, và bồi dưỡng tâm hồn. Việc xây dựng các thư viện từ trung ương đến địa phương, các tủ sách tại trường học, cơ quan, thôn bản, cùng với việc tổ chức các ngày hội đọc sách, các cuộc thi giới thiệu sách… là những biện pháp thiết thực để lan tỏa tình yêu sách và thói quen đọc trong cộng đồng, góp phần nâng cao dân trí một cách bền vững.
Xóa mù chữ và nâng cao năng lực thông tin là những nhiệm vụ nền tảng, tạo tiền đề cho người dân tiếp cận các cơ hội học tập và phát triển khác. Những phương pháp này, cùng với phổ cập giáo dục, học tập suốt đời và phát triển kỹ năng, tạo thành một hệ thống toàn diện trong tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao dân trí. Để làm rõ hơn một số khía cạnh, chúng ta sẽ cùng giải đáp các câu hỏi thường gặp.
FAQ về nâng cao dân trí
Phần này giải đáp một số câu hỏi thường gặp liên quan đến các phương pháp nâng cao dân trí theo tư tưởng Hồ Chí Minh, giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về tầm quan trọng và tính thời sự của vấn đề này.
Tại sao nâng cao dân trí lại là ưu tiên hàng đầu trong tư tưởng Hồ Chí Minh?
Nâng cao dân trí là ưu tiên hàng đầu vì Bác Hồ quan niệm “dốt là một loài giặc”, dân có trí tuệ, có hiểu biết mới có thể giành độc lập, xây dựng đất nước thành công và làm chủ vận mệnh của mình. Người coi đây là nền tảng để phát huy sức mạnh của toàn dân tộc trong sự nghiệp cách mạng.
Làm thế nào để thúc đẩy phong trào học tập trong cộng đồng?
Để thúc đẩy phong trào học tập trong cộng đồng, cần xây dựng các mô hình học tập linh hoạt (như trung tâm học tập cộng đồng, câu lạc bộ học thuật), phát huy vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên, trí thức và tạo môi trường xã hội khuyến khích, tôn vinh việc học dưới mọi hình thức.
Vai trò của công nghệ trong việc nâng cao dân trí hiện nay?
Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao dân trí hiện nay bằng cách cung cấp nguồn tài nguyên học tập phong phú, đa dạng hóa phương thức học (học trực tuyến, E-learning), và hỗ trợ tiếp cận thông tin nhanh chóng, hiệu quả, đồng thời đặt ra yêu cầu về năng lực thông tin số.
Quan hệ giữa nâng cao dân trí và phát triển kinh tế?
Nâng cao dân trí và phát triển kinh tế có mối quan hệ biện chứng, tương hỗ; dân trí cao tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng năng suất lao động, từ đó góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế bền vững và ngược lại, kinh tế phát triển tạo điều kiện đầu tư cho giáo dục.
Làm thế nào để thanh niên góp phần vào công tác nâng cao dân trí?
Thanh niên có thể góp phần vào công tác nâng cao dân trí bằng cách tự giác học tập, rèn luyện không ngừng, tích cực tham gia các hoạt động phổ biến tri thức, khoa học kỹ thuật, chống lại thông tin sai lệch, tiêu cực trên mạng xã hội và trở thành lực lượng nòng cốt, tiên phong trong xây dựng xã hội học tập.
Kết luận
Tám phương pháp nâng cao dân trí theo tư tưởng Hồ Chí Minh, được thể hiện cô đọng qua bốn trụ cột chính là phổ cập giáo dục, học tập suốt đời, phát triển kỹ năng, xóa mù chữ và mù thông tin, tạo thành một hệ thống quan điểm toàn diện, sâu sắc và vẫn còn nguyên giá trị thời sự, là kim chỉ nam cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Việt Nam hiện nay. Những phương pháp này không tách rời nhau mà có mối liên hệ chặt chẽ, bổ sung cho nhau, cùng hướng tới mục tiêu xây dựng một xã hội Việt Nam có nền trí tuệ phát triển, con người Việt Nam có đủ phẩm chất và năng lực để làm chủ đất nước, hội nhập quốc tế.
Tư tưởng của Người về nâng cao dân trí không chỉ là bài học lịch sử quý báu mà còn là định hướng chiến lược cho presente và tương lai. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, việc quán triệt và vận dụng sáng tạo những phương pháp này càng trở nên cấp thiết. Đó là trách nhiệm không chỉ của Đảng, Nhà nước mà còn của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và của mỗi công dân Việt Nam trong hành trình xây dựng một nước Việt Nam “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Tiếp tục sự nghiệp “trồng người” mà Bác Hồ kính yêu đã khởi xướng và dày công vun đắp chính là hành động thiết thực nhất để đền đáp công ơn của Người và hiện thực hóa khát vọng hùng cường của dân tộc.
